احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
208
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
بهمن نامهاى ديگر : بهمن سرخ - بهمن سفيد - سفيدبهمن Racin de behen مشخصات : ريشهء گياهى است از خانوادهء Compositae ، دوساله كه گياه آن به رنگ سبز پريده ، خودرو مىباشد كه در نواحى كوهستانى مىرويد . ساقهء آن افراشته ، قسمت بالاى ساقه با شاخههاى زياد چترى است و بلندى آن به سى تا پنجاه سانتيمتر مىرسد . برگهاى با بريدگى پهن كمى زبر با رگبرگهاى برجسته است ، سطح برگ پوشيده از تار سفت خار مانند مىباشد . گلهاى آن زرد با دمگل نسبتا دراز پوشيده از برگچههايى كه مجموعا به صورت مخروطى درآمده و در رأس آن يك دسته گل قرار دارد . ريشهء آن نسبتا ضخيم و عمودى شبيه به هويج و كوچكتر ولى سخت و ناهموار و ناصاف است . اين گياه دو نوع دارد ، يكى به رنگ زرد روشن يا سفيد و ديگرى سرخرنگ است و طعم آن كمى شيرين مىباشد . اين گياه بومى ايران است ، در ايران در غرب در كردستان ، اشترانكوه ، كرمانشاه ، همدان و نواحى مرزى غرب و در گوتوند و اطراف تهران ، رى ، رنه دماوند و در خراسان ، و در فارس در چرمكان و كنارتخت ديده مىشود . طبيعت آن : گرم و خشك است و بعضى آن را گرم و تر مىدانند . تركيب شيميايى : يك مادهء متبلور تلخ به نام لاكتونبهنين در آن وجود دارد . خواص درمانى : 1 - آن را نرم بساييد و هر روز كمى بخوريد . براى سردمزاجان داروى خوبى است ، بازكنندهء انسداد مجارى عروق مىباشد ، از بين برندهء نفخ و گاز خواهد بود ، ذوبكنندهء اخلاط بلغمى است ، خفقان را بهبود مىبخشد ، مقوى قلب است و براى افرادى كه به ضعف قلب مبتلا هستند مفيد مىباشد ، براى رفع سنگ كليه و سنگهاى مجارى ادرارى و يرقان ويروسى بسيار نافع است . 2 - بهمن سرخ و سفيد را مساوى بساييد و هر روز مقدار ده گرم از آن را با شربت سيب مخلوط كرده و بخوريد . براى تقويت نيروى جنسى و زياد كردن اسپرم بسيار نافع است و شهوت مردان را تا حد بىقرارى زياد مىكند . 3 - آن را نيمكوب نموده و با نخود و بادام نيمكوبشده در آب آنقدر بپزيد كه مانند حليم شود و هر روز آب آن را ناشتا با شكر بخوريد . براى فربه كردن بدن بسيار مفيد است . 4 - آن را بسيار نرم بساييد بعد با عسل و كمى نمك طعام مخلوط كرده و شبها بر چهره ضماد نماييد . جريان خون را در مويرگهاى پوست صورت زياد كرده و رنگ چهره را نيكو مىكند . 5 - آن را با زعفران مخلوط نرم بساييد و به صورت شياف درآوريد و شبها در مهبل بگذاريد و بخوابيد . براى پاك كردن و خوشبو كردن رحم مفيد است . 6 - آن را خرد كنيد و بجوشانيد بعد آب آن را با زعفران سائيده مخلوط نموده و در رحم تنقيه كنيد . ترشحات غير طبيعى رحم را متوقف مىسازد و رطوبت زيادى را از بين مىبرد و رحم را معطر مىنمايد .